*
iedere woensdag om 21.15 uur op NPO 2

Trump fel over Europese gasdeals met Rusland: 'Duitsland is gevangene van Rusland'

Leestijd: 4 minuten

De Amerikaanse president Donald Trump heeft op de NAVO-top in Brussel scherp uit gehaald naar Duitsland. "Duitsland wordt volledig door Rusland gecontroleerd. Het land is een gevangene van Rusland."

Trump vind het onbestaanbaar dat Duitsland nauw samenwerkt met Rusland bij de aanleg van gaspijpleiding Nord Stream 2 en intussen wel wordt beschermd door VS. 

Shell doet voor tien procent mee
Nederland is betrokken in hetzelfde project. Begin september 2015 maakten Shell en Gazprom bekend samen te werken bij de bouw van Nord Stream 2, pijpleidingen die gas via de Baltische Zee naar Duitsland moeten vervoeren. Shell doet voor tien procent mee. Ook vier andere Europese energiebedrijven sloten zich aan. 

Een gevoelige kwestie: Oekraïne dat niet is aangesloten op de nieuwe lijn, is bang dat Rusland de tweede lijn gaat gebruiken om het land nog makkelijker af te sluiten van gas. Ook Polen is ongerust en heeft al contact met Noorwegen om gas uit dat land af te kunnen nemen als Rusland de kraan voor hen dichtdraait.

'Shell beïnvloed Nederlandse positie' 
“De enige landen in de EU die heel erg positief waren over de Nord Stream 2 zijn Duitsland, Oostenrijk en Nederland”, zei de Zweedse topdiplomaat Anders Aslund eerder tegen ZEMBLA. Aslund is een belangrijke analist van Russische zaken. Hij was in het verleden economisch adviseur van onder meer Rusland en Oekraïne. Hij schreef meerdere boeken over Rusland en de Russische economie en publiceerde over Gazprom. De expert zegt te weten waarom Nederland Rusland bij de bouw van Nord Stream 2 steunde: “Shell heeft overduidelijk de Nederlandse positie ten opzichte van Nord Stream 2 beïnvloed.”

Bijna 70 procent van het gas in Duitsland zal zijn gecontroleerd door Rusland, aldus Trump. "Zeg het maar, is dat gepast? Wij beschermen Duitsland, en Frankrijk en al die landen. En dan maken die landen een pijplijndeal met Rusland waarvoor ze miljarden betalen."

Kritiek uit andere hoeken
De pijplijn krijgt ook kritiek van de Europese Commissie en landen als Polen. Duitsland stelt dat het een commercieel project is. NAVO-chef Stoltenberg vindt dat er geen rol voor de NAVO is weggelegd als het gaat om Nord Stream.

De Duitse minister van Defensie, Ursula von der Leyen, ook aanwezig op de NAVO-top, reageerde vrijwel direct op Trump: "We hebben zonder twijfel veel ‘issues’ met Rusland. Aan de andere kant, je moet de communicatielijnen tussen landen of allianties en tegenstanders openhouden."

Ook de Duitse bondskanselier Angela Merkel verweerde zich tegen de kritiek van Trump. Merkel zei dat ze zelf heeft ervaren dat een deel van Duitsland was bezet door de Sovjet-Unie. Het is goed dat we nu een "eigenstandige politiek" kunnen voeren en zelfstandig beslissingen kunnen nemen, aldus de politica die opgroeide in Oost-Duitsland (DDR). 

Rond de bekendmaking van de nieuwe gasdeals waren er niet alleen Nederlandse Kamerleden, maar ook deskundigen die hun zorgen uitten over de toenemende gashandel met Gazprom en Rusland. Vanwege de agressieve buitenlandpolitiek.

Nederland staat sterk
Hoewel deze zorgen in Europees verband volgens Aslund terecht zijn, heeft Nederland één groot voordeel ten opzichte van andere landen. Rusland wil Nederland graag te vriend houden. Naast gas is olie de grote economische motor van Rusland en in die zin is Nederland onmisbaar. “Rotterdam is de belangrijkste haven voor olie in Europa. Er is geen alternatief voor Rusland. Dat maakt de onderhandelingspositie voor Nederland sterker dan die van de Russen.”

Overige onderwerpen op NAVO-top
Naast de zorgen over de gasdeal, hamert Trump er al maanden op dat de NAVO-landen hun defensie-uitgaven moeten verhogen tot 2 procent van het bruto nationaal product, zoals in 2014 is afgesproken. Trump riep de landen die in zijn ogen te weinig betalen meer te doen. "Niet over een periode van tien jaar, maar onmiddellijk."

De leiders van de 29 NAVO-landen zijn samen in Brussel voor een tweedaagse top. Ze worden om 13.15 uur begroet door NAVO-topman Jens Stoltenberg, waarna een groepsfoto wordt gemaakt, gevolgd door de openingsceremonie.

De eerste en belangrijkste werksessie begint om 14.30 uur. De leiders zullen instemmen met versnelling van het militaire reactievermogen, verhoging van de paraatheid van de troepen en het bevorderen van een ‘militaire snelweg’ door Europa. Twee nieuwe commandocentra in de VS en Duitsland krijgen groen licht.