*
iedere woensdag om 21.15 uur op NPO 2

Leegloop in de raadszaal

Leestijd: 3 minuten

In veel grote steden stapt meer dan een kwart van de gekozen leden voortijdig uit de gemeenteraad. Leiden bijvoorbeeld, zag de afgelopen vier jaar vijf wethouders en twaalf raadsleden vertrekken. Zembla is vrijdag 1 maart gewijd aan de leegloop in de raadzaal en ging op zoek naar het verhaal achter het grote aantal vertrekkers. Het verloop onder gemeenteraadsleden is voor het ministerie van Binnenlandse Zaken zo zorgwekkend dat een onderzoek is ingesteld naar de omvang en de motieven van de afhakers.

Uit eigen onderzoek van Zembla blijkt dat in de 25 grote steden (meer dan 100.000 inwoners) het verloop in de gemeenteraad opmerkelijk hoog is. De steden Amsterdam, Ede, Amersfoort en Dordrecht zagen tien raadsleden voortijdig vertrekken. In Zoetermeer vertrokken tussentijds elf raadsleden, in Haarlem tien en in Zwolle dertien. Leiden is koploper met vijftien: twaalf afgehaakte raadsleden plus vijf opgestapte wethouders (waarvan er twee wel als raadslid bleven zitten). In Zembla een reconstructie van het verloop met alle betrokkenen uit de Leidse gemeentepolitiek.

Kwalijk
De vijfkoppige SP-fractie zag in korte tijd twee raadsleden vertrekken. "Het liep vrij snel mis. Een paar maanden na de verkiezingen stapte Daan Sloos uit de fractie en begon voor zichzelf. Dat is kwalijk, niet netjes, hij had een contract ondertekend dat hij zijn zetel zou teruggeven", aldus SP'er Cor Vergeer. Daan Sloos zit inmiddels met een tweede oud SP'er, Piet Peper, onder de vlag van Leefbaar Leiden in de raad. Zembla filmde het bezoek van Pim Fortuyn aan Leiden, toen nog in de hoedanigheid van lijsttrekker van Leefbaar Nederland.

Ook het CDA ging rollend over straat. Het vertrouwen in de eigen wethouder werd opgezegd en uiteindelijk werd hij uit het college gegooid. Vervolgens sneuvelden nog twee wethouders (VVD en PvdA) over de stadhuisverbouwing die vele miljoenen duurder uitviel dan gepland. Enkele maanden later vertrok de vierde wethouder (PvdA) omdat hij elders zijn positie kon verbeteren.

Afgehaakt
Bij de VVD vertrokken tussentijds vijf van de negen raadsleden. Bij GroenLinks haakten vier raadsleden af. Allemaal om uiteenlopende redenen: te druk, verhuizing, werk in het buitenland, ziekte, teleurgesteld in de politiek. "Je moet echt constateren dat het raadswerk niet aangenaam is. Het heeft te maken met een bestuurscultuur waar je als mens niet uit de verf komt", aldus raadslid Margje Vlasveld (Leiden Weer Gezellig / De Groenen). Bij GroenLinks viel vorige week op de valreep nog een slachtoffer: wethouder Jan Laurier. Hij is de vijfde wethouder die het eind van de rit niet heeft gehaald.

Op initiatief van de gemeenteraad is de gemeente begonnen met een campagne om raadsleden te werven. Posters met de tekst 'Word Raadslid' sierden maandenlang het straatbeeld. Zembla filmde tijdens een van de voorlichtingsavonden waar raadsleden belangstellenden informeerden over het raadswerk. Van de raadsleden die nu in de Leidse raad zitten, komt zeker de helft na de verkiezingen niet terug.